Geçmişten gelen güzellik: Safranbolu

Geçmişten gelen güzellik: Safranbolu

Adını yörede yetiştirilen safran bitkisinden alan Safranbolu, Türkiye’den UNESCO Dünya Miras Listesi’ne girmiş en önemli sit alanlarından sadece biri. Özellikle Osmanlı Dönemi’nden kalma geleneksel evleri, camileri, çarşıları, hanları ve diğer tarihi eserleriyle dikkat çeken şehir her yıl binlerce kişi tarafından ziyaret ediliyor.  

Karabük iline bağlı Safranbolu’nun tarihi M.Ö. 3000’li yıllara kadar uzanıyor. Hititler, Persler, Romalılar, Selçuklular, Osmanlılar gibi pek çok medeniyete ev sahipliği yapan şehir çok sayıda tarihi eseri geçmişten günümüze taşıyor.

Tarih boyunca Dadybra, Zalifre, Zağfiranpolis, Zağfiranbolu, Zafranbolu adlarıyla anılan Safranbolu; Türkler’in Anadolu’ya yerleşmesiyle bir ticaret merkezi haline gelmiş. Özellikle Cinci Han’ın yapılması ve İpek Yolu’nun Safranbolu’dan geçmesi yörenin üretim, ticaret ve el sanatlarını zenginleştirmiş.

Safranbolu Evleri

Safranbolu evlerine gelince; kentin ünlü evleri 18. Ve 19 yüzyıllarda Osmanlı mimarisinin temel özelliklerini yansıtacak şekilde yapılmış. Evler, çoğunlukla tarım yapılmayan vadi kenarındaki alanlara, doğaya ve çevreye karşı saygılı bir biçimde inşa edilmiş. Yani hangi evden bakılacak olunursa olsun her evden şehrin manzarası görünürmüş. Evler genellikle ailelerin büyüklüklerine göre 6 ya da 8 odalı olarak, ahırları ve ambarları kapsayacak şekilde tasarlanmış.

Günümüzde yaklaşık 2000 geleneksel evin bulunduğu şehir 1975 yılında Anıtlar Yüksek Kurulu tarafından “sit alanı” ilan edilmiş. Şehrin sit alanı ilan edilmesi Safranbolu’nun ününün artmasını sağlamış. Sahip olduğu zengin kültürel miras sayesinde “Dünya Kenti” unvanı alıp 1994 yılında UNESCO Dünya Miras Listesine giren Safranbolu, bu tarihten itibaren bir turistlerin uğrak noktalarından biri haline gelmiş. Kentin içindeki turistik tesislerin sayısı artmış, anıtlar ve konaklar restore edilmiş, dericilik, yemenicilik, bakırcılık, demircilik gibi el sanatları yeniden hayat bulmuş.

Safranbolu’da Safran

Safranbolu’ya adını veren nadide bir bitki olan safran, aslında dünyanın en pahalı bitkilerinden biri. Çünkü yarım kilogram safran 80 bin çiçekten elde ediliyor. Bu yüzden bu bitki bir altın kadar değerli. Dünyada belli başlı bölgelerde yetişen bu bitkinin Anadolu’da daha Hititler Dönemi’nde ilaç olarak kullanıldığı biliniyor. Hem modern tıpta hem de halk arasında ilaç olarak kullanılan safran boyama, kozmetik ve gıda sanayisinde de kullanılıyor.

Günümüzde Safranbolu’da 37 dekarlık bir alanda üretilen safran sayesinde bölgede safranlı ürünleri bolca görmek mümkün oluyor. Safran ayrıca  İstanbul, Tokat, İzmir, Adana ve Şanlıurfa illerinde de üretiliyor. Ancak ülke genelinde safran tüketimi az olduğu için safranın çoğu ihraç ediliyor.

SAFRANBOLU’DA NEREDE KALINIR?

Safranbolu’da kalacak yer olarak Osmanlı kent mimarisinden kalma pansiyona dönüştürülmüş konaklar bulunuyor. Bu eski konaklarda hem tarihe tanıklık etmeniz hem de rahatça konaklamanız mümkün. Safranbolu'da kalacak yer bulmak için Booking sitesini ziyaret edebilirsiniz. 

SAFRANBOLU’DA ULAŞIM

Safranbolu’ya ulaşım yalnızca karayoluyla sağlanıyor. Karayolu ulaşımı ise 2 seçeneğiniz bulunuyor. İlçeye İstanbul-Ankara karayolunun Gerede kavşağından Karabük’e gelen asfalt yolu üzerinden ulaşabiliyorsunuz. Kastamonu’ya uçakla gelip otobüsle kente gelebilmeniz de mümkün. Safranbolu-Kastamonu arasında yaklaşık 110 km bulunuyor. İki şehir arasında otobüs fiyatları 17-20 TL arasında değişiyor.

Şehri gezmek için ise herhangi bir ulaşım aracını kullanmaya gerek yok. Her yere yürüyerek kolayca ulaşılıyor. Safranbolu’dan şehir merkezine gitmek için ise otobüsler mevcut bulunuyor. Otobüs tarifelerine safranbolu-bld.gov.tr adresinden rahatça ulaşabiliyorsunuz.

SAFRANBOLU’DA NE YENİR?

Türkiye’nin çoğu yerinde olduğu gibi Safranbolu’da da zengin bir yemek kültürü bulunuyor. Şehrin mutfağında bulunan çorbalardan, hamur işlerine, et yemeklerinden, tatlılara hatta içeceklere kadar pek çok yiyeceğinde bölgede yetişen ve dünyanın en pahalı bitkilerinden biri olan safran kullanılıyor.

Safranbolu’da yöresel yemeklere gelince bir pide çeşidi olan Safranbolu Bükmesi’ni, kuyu kebabını, yayım (ev makarnası), haluşka, perohi, bandırma, delioğlansarığı gibi değişik hamur işi yemeklerini saymak mümkün.Tatlılara gelince Safranbolu lokum kültürü ve çeşitliliğiyle ön plana çıkıyor Şehirde safranlısından, güllüsüne, yaban mersinlisinden, narlısına envai çeşit lokumu bulabiliyorsunuz. Lokumların fiyatları kalitelerine ve içerdikleri malzemelere göre değişebiliyor. Ben safranlı ve gül yapraklı lokumu mutlaka tatmanızı tavsiye ediyorum.

Bunun yanında şehrin kendine ait bir de gazozu bulunuyor. İsmini Safranbolu’nun Bağlar beldesinden alan “Bağlar Gazozu” tam nostaljiseverler için. 1963 yılından beri Safranbolu’da %100 şeker pancarı kullanılarak üretilen gazozlar bölgeyle özdeşleşmiş halde bulunuyor. Bağlar Gazozu denemek istemeyenler içinse Bağlar Limonatası da bulunuyor. Bağlar markasına ait ürünleri bölgede bulunan market, bakkal ve lokantalarda kolaylıkla bulabilmeniz mümkün. Üstelik Bağlar markalı ürünler 1-2 TL gibi çok uygun fiyatlara satılıyor.

SAFRANBOLU’DAN NE ALINIR?

Safranbolu el sanatlarıyla ön plana çıkan bir kent. Yerli halkın bir kısmı bu el sanatlarını yaparak para kazanmaya çalışıyor. El emeği göz nuru ürünleri Demirciler, Bakırcılar, Yemeniciler Çarşısı’nda kolayca bulabiliyorsunuz. Çarşının diğer dükkanalarında ise Safranbolu evlerinin maketlerinden, safranlı ürünlere, lokumlardan, magnetlere kadar pek çok ürünü uygun fiyatlara bulabilmeniz mümkün.

SON: Tarihe tanıklık etmeniz sağlayan bu şehrin sokaklarında kaybolmak inanılmaz keyifli, benden söylemesi...

Yorumlar