İstanbul'da Bizans İzleri: Kariye Müzesi

İstanbul'da Bizans İzleri: Kariye Müzesi

İstanbul öylesine zengin öylesine zor bir şehir ki bazen nerede yaşadığımızı bile bize unutturuyor. Birçoğumuz hangi tarihi güzelliklerin içinde yaşadığını dahi bilmiyor. İşte onlardan bir tanesi de Kariye Müzesi...

Kariye Müzesi

Kariye Müzesi; içinde dünya sanat tarihinin başyapıtlarından biri sayılan, Hristiyanlığa dair Dört İncil’de bile anlatılmamış olayların fresklerini bulunduran olağanüstü bir yapı. En az Ayasofya ya da Sultanahmet Camii kadar bilinip, tanıtılması gereken bu gizemli yapı İstanbul’un Karagümrük semtinde bulunuyor. 

Ben müzeye Balat'tan gitmeyi tercih ediyorum. Balat'tan yukarı doğru uzun bir yokuşu çıktıktan sonra eski İstanbul evlerinin arasından Kariye Müzesi beni selamlıyor. İçeri girdiğiniz anda karşınıza çıkan ilk fresk Pantokrator İsa heykeli oluyor. Bu freskin yanında Latince "rahim" anlamına gelen Chora yazısını görüyorsunuz. Kariye'yi en son yeniden inşa edip içine bu freskleri yapan Metokhites'in bu yazıyla Hz. Meryem'e atıfta bulunduğu düşünülüyor. 

Kariye’nin tarihine gelince hangi yılda yapıldığı tam olarak bilinmese de buranın çok eskiden kutsal bir mezarlık ve şapel olduğu biliniyor. Bu şapelin manastıra dönüşmesi ise ilk olarak 6.yüzyılda Doğu Roma İmparatoru Iustinianus tarafından gerçekleştiriliyor. Hz. İsa’ya adanmış bir manastır olarak inşa edilen bu yapıya, İstanbul Surları'nın dışında kalması nedeniyle Yunanca “Kent dışı” anlamına gelen “Khora” adı veriliyor. Kariye ise Khora’nın Türkçeleştirilmiş hali.

Sonraki yüzyıllarda hasar gören bu manastır, 9.yüzyılda önemli kişilerin gömüldüğü bir mezar alanına dönüşüyor. 11.yüzyılda artık harap hale gelen Khora, bugünkü şeklini ise I. Aleksios’un küçük oğlu İsaakios Komnenos tarafından yeniden inşa ettirildikten sonra alıyor.

Ancak kilise Latin işgalinden sonra tekrar harap oluyor ve II. Andronikos Dönemi'nde, din eğitimi almış imparatordan sonra gelen en yüksek memur olan Theodoros Metokhites tarafından yeniden yapılıyor. Metokhites, Hristiyanlık tarihiyle ilgili yaptığı çarpıcı freksler ve mimari çözümlemeleriyle yaşadığı dönemde yeni bir sanat akımının doğmasına öncülük ediyor. Bu fresklerin Bizans eserleri içinde en etkileyicisi olduğunu söylemek mümkün. Çünkü freskler ve mozaikler müzenin içine girdiğiniz ilk andan itibaren sizi adeta bir zaman yolculuğuna çıkarıyor. 

Metokhites ayrıca manastırın içine bir kütüphane ekleyerek burayı Konstantinopolis’inin en önemli kütüphanelerinden birine dönüştürmüş. Ancak bugün hala bu kütüphanenin yeri tam olarak bilinmiyor. 1332 yılında ölen Metokhites’in mezarı ise Khora Manastırı’nın içinde bulunuyor.

Fatih Sultan Mehmet’in İstanbul’u fethetmesinden sonra olduğu gibi kalan yapı, II. Beyazıd Dönemi'nde Sadrazam Atik Ali Paşa tarafından camiye çevriliyor. Bu dönemde kilisenin freskleri ahşap kapaklarla ve alçı sıvalarla kapatılıyor. Kariye Cami’si, 1945 yılında Bakanlar Kurulu’nun aldığı bir kararla bir müzeye dönüştürülüyor.

Kariye özellikle Hristiyanlıkla ilgili önemli olayları kronolojik bir sırayla anlatan ve günümüze kadar az hasarla ulaşan fresk ve mozaikleriyle Bizans Dönemi'nden kalan diğer yapılardan ayrılıyor. 1948'de Amerikan Bizans Enstitüsü’nün katkılarıyla başlatılan restorasyonla manastırın içindeki tüm mozaik ve fresklerin çıkartılması hem mimari, hem sanatsal, hem de dini açıdan büyük önem taşıyor. 

Kariye Müzesi’nde, Hz.Meryem'in İncil'de bulunmayan hayat hikâyesi, Meryem’in Ataları, İsa’nın Ataları, İsa’nın hayatını anlatan mozaikler, İsa’nın mucizelerinden kesitler sunan pek çok önemli fresk bulunuyor. Kariye’nin apsis kısmında görülen "Diriliş" (Anastasis) sahnesi ise bir sanat eseri kabul ediliyor.

Kariye Müzesi’ne Ulaşım

İstanbul'da Bizans Dönemi'nden kalma en önemli eserlerden biri Kariye Müzesi Fatih'in Dervişali Mahallesi'nde yer alıyor. Müze Edirnekapı Suriçi Otobüs Durağı'na 250 m mesafede,  Edirnekapı Tramvay Durağı'na ise 650 m mesade bulunuyor. Müzeye otobüsle gitmek için Edirnekapı Suriçi Otobüs Durağı'ndan geçen 4AT, 4ST, 75M, 77MT, 93M, 94Y, 500A, 500L, 500T, 522B numaralı otobüslere binmeniz gerekiyor. Kariye Müzesi'ne tramvayla gelmek için Topkapı-Habipler hattına binip, Edirnekapı'da inmeniz gerekiyor. Müzeye Balat Sahil'den yürüyerek de ulaşılabiliyor. 

Kariye Müzesi’ni Ziyaret

İstanbul'un önemli turistik merkezlerinden biri olan Kariye Müzesi, yazın 09.00-19.00 saatleri arasında kışın 09.00-17.30 saatleri arasında hizmet veriyor. Müzekart sahiplerinin ücretsiz girebildiği müze her gün ziyaret edilebiliyor. Müzekartı olmayanlar müzeye 30 TL karşılığında bilet alarak girebiliyor.

*Restorasyon nedeniyle müzenin farklı bölümleri kapalı olabilir. Bu yüzden gitmeden önce kariye.muze.gov.tr sitesini ziyaret etmeyi sakın unutmayın!

Adres:

Yorumlar